Przywództwo i style kierowania

W artykule postaram się odpowiedzieć na pytanie kim jest oraz jakie cechy powinien posiadać dobry przywódca. Czy każdy z Nas może zostać przywódcą, liderem w swojej organizacji? Opisze jakie są i czym charakteryzują się poszczególne style przywództwa i jaki ma to wpływ na organizację.
Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on whatsapp

Pięć poziomów przywództwa

John Maxwell opisuje pięć poziomów przywództwa. Według Maxwella istotą dobrego przywództwa jest wywieranie wpływu na innych, ponieważ zyskujemy możliwość skutecznego kierowania ich działaniami. W swoich rozważaniach na temat przywództwa podkreśla, iż przywództwo to proces, a nie stanowisko. Przywództwo wiąże się z pracą z ludźmi, kreowaniem zmian i inspirowaniem do rozwoju. Dobre przywództwo polega na rozwoju tworzonych przez Ciebie zespołów.

Stanowiska

Pierwszy poziom dotyczy stanowiska – na tym poziomie kierowanie opiera się na uprawnieniach wynikających z pełnionego stanowiska. Na pierwszym poziomie osoby wykonują zadania kierownicze i nie są przywódcami. Pracownicy są podwładnymi, a nie członkami zespołu.

Przyzwolenie

Poziom drugi przyzwolenie – opiera się na relacjach interpersonalnych. Ludzie dobrowolnie zaczynają Ci ufać poprzez okazywaną im sympatię i szacunek. Powstają solidne i trwałe więzi.

Skuteczność

Poziom trzeci skuteczność – przyjemna atmosfera w pracy to nie wszystko. Na tym poziomie liczą się efekty, czyli realizowanie celów i zadań. Przywódca zyskuje wiarygodność, ponieważ pracownicy widzą pozytywne rezultaty tym samym rozwój przywództwa nabiera dynamiki. Lider staje się inicjatorem zmian, zmierza się z trudnymi problemami i podejmuje istotne dla organizacji decyzje.

Rozwój podwładnych

Poziom czwarty rozwój podwładnych – „Wielkość przywódców nie wynika tu z ich władzy, lecz z umiejętności przekazywania jej innym”. Przywódca zaczyna inwestować w ludzi, pracownicy kształtują własne umiejętności przywódcze tym samym pogłębiają się więzi, wzmacnia lojalność oraz poprawia jakość pracy.

Osobisty autorytet

Poziom piąty osobisty autorytet – jest to najwyższy i tym samym najtrudniejszy poziom, który wymaga nieprzeciętnego talentu. Działanie ich polega na kształtowaniu nowych przywódców, kreują nowe możliwości tworząc organizacje na najwyższym poziomie.[1]

Cechy lidera

„Lider to osoba, która inspiruje, przekonuje, motywuje i oddziałuje na innych, a także toruje drogę zmianom”. Możemy wymienić następujące cechy dobrego lidera:
  • Entuzjazm – wielkie chęci do robienia i uczestniczenia w działaniach
  • Integralność – spójność osobowa, przywiązanie do wartości tj. prawda i dobroć
  • Twardość – ludzie wymagający, uparci i nieustępliwi
  • Uczciwość – wszystkich pracowników traktują jednakowo, są bezstronni, nikogo nie faworyzują
  • Ciepło – zaangażowanie i zamiłowanie do pracy oraz dbałość o ludzi
  • Pokora – brak dominacji i słuchanie innych osób
  • Wiara w siebie – wiara we własne możliwości[2]

Style przywództwa

Możemy wyróżnić trzy klasyczne style przywództwa:
  • Styl autokratyczny – charakteryzuje przywódcę, który: „centralizuje uprawnienia, narzuca metody pracy, jednoosobowo podejmuje decyzje, ogranicza uczestnictwo pracowników, zachowuje dystans w stosunku do podwładnych i skupia się na ścisłej kontroli pracowników. Zazwyczaj bywa apodyktyczny w przestrzeganiu norm prawnych, samodzielnie udziela nagan i pochwał”[3].
  • Styl demokratyczny – charakteryzuje przywódcę, który: „koordynuje pracę zespołu, stara się stworzyć dobre stosunki między pracownikami, dba o właściwą atmosferę pracy i motywację. Przywódca włącza pracowników do podejmowania decyzji, deleguje uprawnienia, zachęca do uczestnictwa w decydowaniu o metodach i celach pracy”.
  • Styl nieingerujący – charakteryzuje się „biernością kierownika przejawianą wobec wykonywanych przez niego funkcji oraz w stosunku do podległych mu pracowników. Kierownik nie jest zdolny do sprawowania konkretnej władzy oraz do kontrolowania zadań podwładnych. Nie potrafi też koordynować ich działań. Pozostawia swoim pracownikom pełną swobodę w podejmowaniu decyzji i wykonywaniu pracy w sposób, jaki uznają za stosowny. Nie wypowiada również swoich ocen i sądów. Styl taki nie może być realizowany przez dłuższy czas”.[4]

Przywództwo sytuacyjne

Opracowane w 1968 roku przez Paula Herseya i Kena Blancharda. Model ten aktualnie jest najczęściej stosowany w organizacjach, ponieważ uważany jest za najbardziej skuteczny. „Opiera się on na jasno określonym zadaniu i założeniu, że lider powinien dostosować swoje zachowania do sytuacji, w jakiej znajduje się podwładny”[5]. Przywódca wg Blancharda powinien posiadać trzy kompetencje:
  • „umiejętność odpowiedniego zdiagnozowania sytuacji oraz określenia potrzeb pracownika
  • umiejętność stosowania różnych stylów przywództwa odpowiednio do etapu rozwoju pracownika
  • umiejętność porozumienia się z pracownikiem co do stylu kierowania, aby efektywniej zrealizować cel”[6].

Przywództwo transformacyjne i transakcyjne

Model przywództwa transformacyjnego został stworzony przez Bernarda Bassa. W tym przypadku lider grupy odwołuje się do wartości ważnych dla obu stron (lidera i członków grupy) by uczynić współpracowników zwolennikami jego wizji. Wizja lidera powinna być atrakcyjna i wiarygodna dla pozostałych członków grupy – zgodna z ich przekonaniami i wyznawanymi wartościami. Przywództwo transakcyjne zaś opiera się na bieżącej działalności organizacji i ukierunkowane jest głównie na zysk.

Cechy lidera transformacyjnego

Możemy wyróżnić następujące cechy lidera transformacyjnego:

  • Zorientowany na osiąganiu długoterminowych celów
  • Rozwija talenty pracowników
  • Działa zapobiegawczo
  • Kieruje się w działaniu wartościami, etyką i moralnością
  • Motywuje
  • Nagradza za zasługi

Cechy lidera transakcyjnego

Możemy wyróżnić następujące cechy lidera transakcyjnego:
  • Zorientowany na bieżących wydarzeniach
  • Opiera się na danych liczbowych
  • Skupiony na walce o władzę i pozycję w organizacji
  • Myli przyczyny i skutki
  • Koncentruje się na ludzkiej potrzebie pracy i zarabiania na życie
  • Gwarantuje krótko terminowe zyski
  • Wzmacnia bieżącą działalność i maksymalizuje wydajność[7]

Covey stwierdza, że w organizacji oba rodzaje przywództwa są potrzebne. Jednak rolę nadrzędną powinno odgrywać przywództwo transformacyjne, ponieważ jego celem jest zmiana, poszerzenie wizji, ustalenie celów, by były zgodne z przekonaniami, wartościami i zasadami, a także wywołanie zmian, które będą trwałe i zachęcające do dalszego działania.

Program badawczy GLOBE

Program badawczy GLOBE był prowadzony przez Roberta House’a  w latach 1991-2007, swoim zakresem badań objęto 17 300 menadżerów z 951 różnych organizacji. Zbadano jaki rodzaj przywództwa jest uważany za efektywny w danej kulturze. Stwierdzono, że „przywództwo jest kontekstowe – tzn. jest wbudowane w społeczne i organizacyjne normy, wartości i przekonania osób, które są przewodzone”[8]. Zespół GLOBE zdefiniował sześć stylów lidera:
  • Charyzmatyczny/bazujący na wartościach – skupia ludzi wokół wizji, przestrzega wartości, stawia na wysokie standardy i innowacje
  • Zorientowany na zespół – nastawiony na wspólny cel i spójność zespołu, zależy mu na lojalności pomiędzy członkami w grupie
  • Partycypacyjny – stawia na delegowanie i równość członków grupy, stawia na współpracę
  • Humanistyczny – zatroskany o dobre samopoczucie innych, wspierający i cierpliwy
  • Autonomiczny – skupione na sobie podejście do przewodzenia
  • Ochraniający siebie i grupę – skupia się na bezpieczeństwie jednostki i grupy[9]

Podsumowanie

Podsumowując przywódca jest to lider danej grupy/organizacji, który kreuje wizję organizacji oraz tworzy strategię. Lider inspiruje do działania oraz zaspokaja potrzeby grupy. Głównie koncentruje się na ludziach, wprowadza innowacje i ustala kierunki rozwoju. Odpowiadając na pytanie z początku Naszych rozważań nad przywództwem tj.: Czy każdy z Nas może zostać przywódcą, liderem w swojej organizacji?

Odpowiedź brzmi:

„Każdy, spełniający kryteria normy (intelektualnej, emocjonalnej, psychicznej) oraz dysponujący odpowiednim poziomem motywacji do realizacji tego celu.”

źródła:

[1] J. Maxwell, 5 poziomów przywództwa. Sprawdzone etapy maksymalizacji osobistego potencjału, przekład Marek Czekański, Oficyna wydawnicza Logos, 2013 s.: 12-18.

[2] J. Adair, Być liderem, Wyd. Petit, Warszawa 1999, s. 12.

[3] https://bfkk.pl/wp-content/uploads/2017/07/przywodztwo.pdf

[4] https://bfkk.pl/wp-content/uploads/2017/07/przywodztwo.pdf

[5] S. Świtek, charakterystyka modeli przywództwa stosowanych w organizacjach Lean i Six Sigma

[6] https://mfiles.pl/pl/index.php/Przyw%C3%B3dztwo_sytuacyjne

[7] Covey S.R.: Zasady skutecznego przywództwa. Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., 2012, s. 299.

[8] S. Świtek, charakterystyka modeli przywództwa stosowanych w organizacjach Lean i Six Sigma

[9] S. Świtek, charakterystyka modeli przywództwa stosowanych w organizacjach Lean i Six Sigma, s. 152.

Oceń ten artykuł:

Średnia ocen artykułu: 4.7 / 5. Liczba ocen: 13

Brak ocen tego artykułu! Bądź pierwszym oceniającym.

Inne artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera!

Newsletter

Zapisz się do naszego newslettera!